EN

Газрын үнэлгээ

Газрын төлбөрийн тухай хуулийг хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай Засгийн газрын 1997 оны 152 дугаар тогтоолоор “Монгол Улсын газрын нэгдмэл сангийн үнэлгээний тойргийн хуваарь”, “Хот тосгон, бусад суурины газрын зэрэглэл, тэдгээрийн нэг га-ийн суурь үнэлгээ”, “Хөдөө аж ахуйн газрын үнэлгээний тойрог бүрийн 1 га-ийн суурь үнэлгээ”-г тус тус баталж мөрдөж байсан бөгөөд Засгийн газрын 2018 оны 182 дугаар тогтоолоор шинэчилэн батлаж түүнийг дагаж мөрдөж байна. 

Газрын нэгдмэл сангийн үнэлгээний бүсийг /зэрэглэл/ байгаль, нутаг дэвсгэрийн цогцолбор нөхцөлийн мужлалыг үндэслэн тогтоосон. Энэхүү байгаль нутаг дэвсгэрийн цогцолбор нөхцөлийн мужлалыг 1987 онд байгалийн бүс, бүслүүр, ландшафт, хөрс, ургамлыг үндэслэн боловсруулсан бөгөөд 1:1000000 масштабтай зургуудыг ашиглаж гаргасан нь тухайн үед улсын төлөвлөгөөний комиссоор дэмжигдэж байсан бөгөөд тус мужлал дээр үндэслэн 1992 онд Газрын бодлогын хүрээлэнгээс “Байгаль нутаг дэвсгэрийн тойргуудын цогцолбор үнэлгээ”-г гаргасан байдаг. Үүний дараагаар 2002 онд “Улсын газар зохион байгуулалтын ерөнхий төлөвлөгөө”-г боловсруулахдаа Газрын бодлогын хүрээлэнгийн өмнө нь хийсэн мужлалыг илүү боловсронгуй болгож одоогийн байгаль, нутаг дэвсгэрийн цогцолбор нөхцлийн мужлалыг гаргасан. Энэхүү мужлалыг ашиглан “Газрын нэгдмэл сангийн үнэлгээний бүс”-ийг тогтоосон.

Хөдөө аж ахуйн газрын суурь үнэлгээг тариалан, хадлан, бэлчээр гэсэн 3 зориулалтаар тогтоосон.

Тариалан, хадлангийн газрын суурь үнэлгээг тогтоохдоо 2006 онд хийсэн атаршсан болон тариалангийн газрын төлөв байдал, чанарын улсын хянан баталгаа, хуучин нэрээр ГХГЗЗГ-аас 2008-2010 онд хийсэн бэлчээрийн газрын төлөв байдал, чанарын улсын хянан баталгаа, ГХГЗЗГ-ын даргын 2008 оны 284 дүгээр тушаалаар батлагдсан “Бэлчээр, хадлан, тариалан, атаршсан газрын чанарын үнэлгээ хийх аргачлал”-ыг тус тус үндэслэсэн. Мөн  тариалангийн газрын 2010-2013 оны зах зээлийн үнийн мэдээг ашиглан 1 га газарт ногдох үнэ, 1 чанарын оноонд харгалзах үнийг тус тус тодорхойлсны үндсэн дээр тариалан, хадлангийн газрын суурь үнэлгээг шинэчилсэн.

Бэлчээрийн газрын зах зээлийн үнийн мэдээ байхгүй тул 1 га газраас авах мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний хэмжээ, түүнийг зах зээл дээр худалдах үнэ, мал аж ахуй эрхлэхэд гарах зардал зэргийг үндэслэн бэлчээрийн газрын суурь үнэлгээг тогтоосон.

Төв суурин газрын суурь үнэлгээг тогтоохдоо 2010-2015 оны газрын зах зээлийн үнийн мэдээнд шинжилгээ хийж, түүн дээрээ газрын үнэд нөлөөлөх гол хүчин зүйлүүд болох дэд бүтэц /барилгажилт, инженерийн шугам сүлжээ, зам харилцааны нөхцөл/, нийгмийн үйлчилгээ /сургууль, цэцэрлэг, уст цэг, ЗДТГ, баг хорооны хил/, төв зах зээлээс алслагдсан байдал зэргийн нөлөөллийг тооцоолсны үндсэн дээр газрын суурь үнэлгээний бүс /зэрэглэл/, 1 га газрын суурь үнэлгээ болон бүсийн зургийг гаргасан.

Чөлөөт бүсийн газрын суурь үнэлгээг тогтоохдоо чөлөөт бүсийн 1 га газарт оруулсан хөрөнгө оруулалтын хэмжээг мөнгөн дүнгээр илэрхийлж түүн  дээр чөлөөт бүсийн харъяалах сумын төвийн 1 га газрын суурь үнэ, тухайн газрын ирээдүйн өгөөжийг нэмж тооцно. Тогтоолын төсөлд чөлөөт бүсийн газрын суурь үнэлгээнд газрын ирээдүйн өгөөжийг тооцоогүй ба үүнийг газрын суурь үнэлгээнээс итгэлцүүр хэрэглэн тогтоосон дуудлага худалдааны анхны үнэд хамааруулан илэрхийлэх боломжтой. 

Газар зүйн байршил, газрын зах зээлийн эрэлт хэрэгцээ, хүн амын төвлөрөл, барилгажилт зэрэг ялгаатай нөхцлүүдийг харгалзан төв суурин газрын суурь үнэлгээг ялгавартайгаар тогтоосон. Үүнд: ГАЗРЫН ҮНЭЛГЭЭНИЙ ТОЙРОГ, ЗЭРЭГЛЭЛ (БҮС), СУУРЬ ҮНЭЛГЭЭ, ГАЗРЫН ТӨЛБӨРИЙН ХЭМЖЭЭГ ТОГТООХ ТУХАЙ (legalinfo.mn)